Tüp bebek tedavisinde başarıyı belirleyen en önemli faktör iyi kalite embriyo transferidir. Embriyo kalitesi şekilsel olarak iyi olsa bile embriyonun kromozom yapısı bozuk olabilir. Bu nedenle tüp bebek tedavisi başarısız olacaktır.
Tüp bebek tedavisinde embriyo genetik test embriyonun kromozom yapısını incelememizi sağlar. Bu sayede genetik olarak sağlıklı embriyo seçilip tüp bebek tedavisi başarı oranı artar.
Tüp bebekte genetik test, embriyoları tutunma öncesinde olası genetik anormallikler açısından analiz etmeye yardımcı olur. Bu, doğurganlık uzmanlarının en sağlıklı embriyoyu tespit edip seçmelerini sağlar. Böylece başarılı bir gebelik olasılığı artar ve komplikasyon riskleri azalır.
Genetik test, embriyodan küçük hücre örnekleri alarak embriyonun canlılığını etkilemeden analiz yapmayı sağlar. Bu örnekler çeşitli genetik işaretçiler açısından incelenir ve embriyonun sağlıklı olup olmadığı belirlenir.
Genetik test sayesinde yalnızca en sağlıklı embriyolar transfer için seçilir ve bu da tüp bebek başarısını artırır. Hem tüp bebek embriyo tutunma şansını yükseltir hem de başarısız döngülerin duygusal ve maddi yükünü en aza indirir.
Genetik tarama çiftlerde kan örneğinden çeşitli özel sıvılar yardımıyla DNA olarak isimlendiren genetik materyalin ayrıştırılması ve bu materyalin laboratuvar şartlarında analizi ile yapılır.
Tüp bebekte farklı amaçlara yönelik çeşitli genetik test türleri vardır:
PGD-M, embriyolardaki spesifik genetik hastalıkları tespit etmeye odaklanır. Kistik fibrozis, Huntington, SMA hastalığı gibi kalıtsal hastalık taşıyıcıları için uygundur. PGT, bu mutasyonları taşımayan embriyoların seçilmesine yardımcı olur.
Bu yöntem, embriyolardaki kromozom bozukluklarını tarar. Down sendromu veya Turner sendromunu tespit etmek için idealdir. İleri yaşta hamile kalmak isteyen kadınlar ve tekrarlayan düşük yaşayanlar için faydalıdır.
Bu yöntem, embriyolardaki kromozomlarda yapısal bozukluklarını tarar. Translokasyon veya inversiyon olarak isimlendirilen kromozom yapılarında bozukluklara neden olan kromozom yapı bozukluklarını tespit etmek için idealdir.
Tüp bebek tedavisinde genetik test, embriyonun genetik yapısını derinlemesine analiz etmeye olanak tanır. İşte bu sürecin adım adım nasıl gerçekleştirildiği:
Tüp bebek sürecinde embriyolar, blastosist aşamasına gelene kadar laboratuvar ortamında geliştirilir. Blastosist aşamasına ulaşıldığında, embriyolog embriyonun dış katmanından (trofektoderm) dikkatlice 5-10 hücre alarak biyopsi işlemini gerçekleştirir. Biyopsi alınan embriyo dondurularak biyopsi sonucu beklenir.
Alınan hücreler izole edilir ve genetik analiz için hazırlanır. Bu hücreler içerisinde yer alan genetik materyal özel ayrıştırma işlemlerinden sonra hazır hale gelir. Bu hücreler, dizileme (sekanslama) işlemi için gerekli genetik materyali sağlar.
Hücreler NGS işleminden geçirilir ve DNA’ları kromozom yapıları ve anormallikleri incelemek amacıyla dizilendirilir. Bu işlem, embriyonun genetik sağlığı hakkında genel ve doğru bir profil sunar.
Genetik tarama testi özellikle tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı, tekrarlayan düşükleri olan veya ailede genetik rahatsızlık öyküsü olan çiftlerde bireylerin genetik yapısını inceleyerek kromozom sayı ve yapılarını belirlemeye yönelik yapılan bir kapsamlı incelemedir.
Genetik testi herkes düşünebilir ancak özellikle şu gruplar için daha faydalıdır:
Ailesinde genetik hastalık geçmişi olan çiftler:
Tüp bebek tedavisine başvuran çiftlerin bir kısmında bilinen genetik rahatsızlık veya hastalık taşıyıcılığı (SMA, Krabbe gibi tek gen rahatsızlıkları) bulunmaktadır. Bu tek gen hastalıkların ebeveynler tarafından çocuğa aktarılıp aktarılmadığı PGT ile tespit edilmektedir.
İleri yaşta hamile kalmayı planlayan kadınlar:
Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkileyen en önemli faktör kadın yaşıdır. Özellikle 40 yaş üzerindeki kadınların genetik olarak sağlıklı embriyo oluşturma ihtimali azalmaktadır. Bu sebepten tüp bebek embriyo transferi öncesinde genetik inceleme özellikle ileri yaş kadınlarda başarı oranını artırmaktadır.
Tekrarlayan düşük yaşayan bireyler:
Tekrarlayan düşükler nedeniyle başvuran çiftlerin incelemesi yapıldığında çiftlerin kromozom yapılarında bozukluklar tespit edilebilir. Bu kromozomal bozukluklar oluşturdukları bebeklerin genetiğini bozduğu için bu çiftler embriyo transferi öncesinde sağlıklı embriyoların tespit e
Daha önce tüp bebek denemelerinde başarısız olmuş çiftler:
Tüp bebek tedavisinde tekrarlayan tutunamama problemi yaşayan çiftlerde embriyo genetik test uygulaması tüp bebek başarı oranını artırmaktadır.
Embriyo genetik test (PGT) embriyoya zarar verip vermediği belki de en çok merak edilen soruların başında gelmektedir.
Embriyo biyopsisi sıklıkla 5. veya 6. Günde 100’den fazla hücreye sahip olan embriyonun dış hücre kitlesi olarak adlandırılan bölümünde alınır. Bu işlem sırasında her tıbbı işlemde olduğu kadar bazı riskler bulunmaktadır.
Bu konu ile ilgili çalışmalar incelendiğinde embriyo genetik test amacıyla biyopsi alınmış iyi kalitede ama test sonucu belli olmamış embriyoların gebelik sonuçlarının hiç biyopsi işlemine tabi olmamış iyi kalitede embriyolar ile benzer gebelik oranları elde edildiğini göstermiştir.
Bu çalışma embriyo biyopsisi alan tecrübeli embriyolog ve modern laboratuvar teknolojisi ile embriyoya zarar verme ihtimali neredeyse yok denecek azdır.
Embriyo genetik test yapılmadan önce hasta bu konuda hekimi tarafından bilgilendirilmelidir.
Preimplantasyon genetik testinin (PGT) tüp bebek tedavisine dahil edilmesi, yalnızca gebelik başarısını artırmakla kalmayıp, bebeğinizin sağlığını korumaya da yardımcı olan bir hassasiyet katmanı ekliyor.
Hayal edelim: Düşük riskinin azalması, kalıtsal genetik hastalık riskinin düşmesi ve sağlıklı bir hamilelik şansının artması. Her çiftin istediği şey bu değil mi? Genetik testler, tüp bebek tedavisinde tüm bunları mümkün kılmaktadır.
NGS (Yeni Nesil Dizileme),daha geniş ve daha ayrıntılı bir kromozom analizi sunar. Oldukça hassastır ve en küçük genetik varyasyonları bile tespit edebilir. PGT (Preimplantasyon Genetik Tanı) ise hedefe yönelik analiz yapar. Ailede bilinen genetik bir hastalığı taramak için özel olarak kullanılır. PGT sonuçları daha spesifik olabilir, ancak NGS’ye kıyasla daha kapsamlı değildir.
Embriyo genetik test süreci genellikle 5-10 gün sürer. Ancak bu süre, testin karmaşıklığına ve türüne göre değişebilir. Ayrıca, çalıştığınız kliniğin yoğunluğu bu sürenin daha kısa ya da daha uzun olmasına neden olabilir.
Mozaik embriyo hem normal hem de anormal hücreler içeren embriyodur. Embriyo seçim sürecinde bazı zorluklar yaratabilir.
Embriyo genetik test olarak bir embriyoya sağlıksız demek, o embriyodan alınan hücrelerin en az 40’ının sağlıksız olması demektir.
Embriyo genetik test sonucu bir embriyoya mozaik demek, o embriyodan alınan hücrelerin bir kısmı %20-40 arasında sağlıksız olması demektir. Bu oranlar genetik laboratuvarlarının anormal embriyo belirleme kriterlerine göre değişkenlik gösterebilir. Mozaik embriyolar sağlıklı gebeliklere yol açabilir ancak tutunma oranları normal embriyolara göre daha düşüktür.
Mozaik embriyolar ile sağlıklı gebelik oluşmasının mekanizmaları mevcuttur.
Genetik testler oldukça yüksek doğruluk oranına sahiptir. Kromozom anomalileri ve belirli genetik hastalıkları tespit etmede %95’in üzerinde güvenilirlik sağlar. Ancak, testler çok hassas olsa da küçük bir hata payı mevcuttur.
Evet, genetik testler embriyonun cinsiyetini yüksek doğrulukla belirleyebilir. Bu yöntem, aile dengelemesi ya da hemofili gibi cinsiyete bağlı genetik hastalıkların önlenmesi amacıyla tercih edilebilir. Ülkemizde embriyo genetik test ile embriyo cinsiyet inceleme yapmak yasal değildir, uygulanamaz.
Pozitif bir sonuç, test edilen embriyoda genetik bir anormallik olduğunu gösterir. Bu, sağlıklı bir gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Ancak böyle durumlarda uzmanların yönlendirmesi önemlidir. Başka embriyoların seçilmesi veya riski azaltacak ileri tedavi yöntemleri gibi seçenekler konusunda size rehberlik edebilirler.
Son yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilen geniş kapsamlı bir çalışmaya göre genetik taramalı tüp bebek tedavisinde tüp bebek başarı oranı yaklaşık olarak %65, sağlıklı çocuk doğurma oranı yaklaşık %55 oranında olduğu tespit edilmiştir.
Açıklanamayan kısırlık çiftlerinde genetik taramalı tüp bebek tedavisi ile genetik tarama yapılmadan yapılan tüp bebek tedavisinde kadın yaşının 37 altında olması halinde tüp bebek başarı oranında farklılık olmadığı bildirilmiştir. Tüp bebek tutma oranı her iki grup hastada yaklaşık %55-65 arasında olduğu bildirilmiştir.
Türkiye’de tüp bebekte genetik testin fiyatı genellikle değişir. Tüp bebek genetik test fiyat aralığı, yapılan test türüne (PGT-A, PGT-M veya NGS),kliniğin tecrübe ve teknolojisine bağlıdır.
Sevgili çiftlerimiz ve okurlarımız, tüp bebek tedavisi ve kısırlık ile ilgili tüm merak ettikleriniz ve aklınıza gelebilecek her türlü sorunun cevabı için aşağıdaki konularımızı inceleyebilirsiniz. Tüp bebek, kısırlık ve kadın hastalıkları hakkında tüm merak ettikleriniz...
Tüp bebek olarak adlandırılan "in vitro fertilizasyon" laboratuvar ortamında yumurta ve sperm birleştirilerek döllenme sonucu oluşan embriyonun anne rahmine transfer edilmesidir.
Başarı gebelik oranı olarak ifade edildiğinde genellikle artan yaş ile ters orantılı olduğu bilinir. Kadın yaşı arttıkça tüp bebek tedavisi başarısı azalmaktadır.
Yumurta rezervi düşüklüğünü gösteren AMH hormonu kadınların yumurtalık dokusunda öncü yumurta hücresi denilen preantral yumurta hücrelerinden salgılanmaktadır.
Kişiye özel tüp bebek tedavisi çiftlerin tedavi geçmişleri, genetik ve yaşam şekillerini dikkate alıp planlama yapılması esasına dayanır. Bireyselleştirilmiş tüp bebek tedavisi başarı şansını artırabilir.
Copyright 2026 Prof. Dr. Cem Çelik. Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı. Tüm Hakları Saklıdır.
+90532 514 9387
Hakkımda
İletişim