Yumurta Dondurma

Yumurta Dondurma İşlemi

Pek çok kadın, biyolojik saatlerinin tik takları arasında hayat kararlarını almak zorunda olduğu konusunda sürekli bir baskı hissetmiştir. Kariyerine odaklanmak isteyen bir kadın, yaşın ilerlemesiyle çocuk sahibi olma şansını kaybetmekten korkmak zorundadır. Aynı korku, doğru partneri bulamayan ya da doğurganlığı etkileyen bir sağlık sorunu yaşayan kadınlar için de geçerlidir.

Bir kadının gelecekte çocuk sahibi olup olamayacağına dair belirsizlik, hayat kararlarını belirlememelidir. İşte bu noktada, ileri teknoloji ve tıbbi bilginin birleşimi devreye girer. Yumurta dondurma yöntemi, kadınların annelik hayallerinden vazgeçmeden kararlarını özgürce vermelerine olanak tanır.

Tıbbi adıyla oosit kriyoprezervasyonu olan yumurta dondurma, kadınlarda doğurganlığın korunmasına yönelik gelişmiş bir yöntemdir ve biyolojik saati durdurmalarını sağlar. Bu işlem, kadınların doğurganlık yolculuklarını önceden planlamalarına ve aynı zamanda kişisel ve profesyonel yaşamlarını özgürce sürdürmelerine imkân tanır.

1. Yumurta Dondurma (Oosit Kriyoprezervasyonu) Nedir?
2. Kimler Yumurta Dondurma Düşünmelidir?
3. Kimler Yumurta Dondurma İçin Uygun Adaydır?
4. Yumurta Dondurma Aşamaları Nelerdir?
5. Kadın Yumurtaları Nasıl Dondurulur?
6. Yumurta Dondurma Ne Kadar Başarılıdır?
7. Yumurta Dondurma Başarısını Etkileyen Faktörler
8. Yumurta Dondurma Ücreti Ne Kadar?
9. Yumurta Dondurma Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yumurta Dondurma (Oosit Kriyoprezervasyonu) Nedir?

Yumurta dondurma, bir kadının yumurtalarının alınarak dondurulması ve istenilen süre boyunca saklanması işlemidir. Bu yöntem, kadınların doğurganlığını koruyarak ileride çocuk sahibi olabilmelerine olanak tanır.

Kimler Yumurta Dondurma Düşünmelidir?

Her yaştan ve geçmişten gelen kadınlar yumurta dondurma işleminden faydalanabilir. Ancak, aşağıdaki gruplar için özellikle önerilir:

Kanser Hastaları

Kanser teşhisi konulan kadınlar, kemoterapi veya radyoterapi gibi yumurtalık fonksiyonlarını ve yumurtaların canlılığını etkileyen tedavilere başlamadan önce doğurganlıklarını koruyabilirler.

Genetik Hastalık Taşıyanlar

• Ailede erken menopoz veya yumurtalık yetmezliği öyküsü olan kadınlar.
• Birincil yumurtalık yetmezliğine (POI) veya doğurganlık kaybına neden olan kromozomal anormalliklere sahip olanlar.

Yumurtalık Ameliyatı Geçirecek Kadınlar

Yumurtalıkları etkileyebilecek cerrahi işlemler geçirmesi gereken kadınlar için önerilir.

Kişisel Nedenlerle Çocuk Sahibi Olmayı Erteleyen Kadınlar

Eğitim, kariyer hedefleri veya uygun eş bulamama gibi nedenlerle anneliği ertelemek isteyen kadınlar için harika bir seçenektir.

Cinsiyet Geçiş Sürecinden Geçen Kişiler

Cinsiyet geçiş ameliyatı veya hormon tedavisi görecek olan trans bireyler, üreme seçeneklerini korumak için yumurta dondurma işlemi yaptırabilirler.

Kimler Yumurta Dondurma İçin Uygun Adaydır?

Johns Hopkins Tıp Fakültesi'ne göre, uygun adaylar şu faktörlere bağlı olarak belirlenir:

• En ideal yaş aralığı 22-40'tır.
• Dondurulacak yumurta sayısı ve kalitesi yaşa bağlı olarak değişir.
• Kanser hastaları için tedavi öncesinde yeterli zaman olup olmadığı değerlendirilmelidir.
• 45 yaşından sonra yumurta dondurma önerilmez, ancak özel durumlarda değerlendirilebilir.

Yumurta Dondurma Aşamaları Nelerdir?

Yumurta dondurma, her adımın titizlikle planlanmasını ve uygulanmasını gerektiren çok aşamalı bir süreçtir. Başarılı bir işlem için dikkatli bir hazırlık yapılmalıdır.

1. Doğurganlık Değerlendirmesi

Bu aşama, yumurta dondurma işleminin sizin için uygun olup olmadığını belirlemek için yapılan ön değerlendirme testidir. Bir doğurganlık uzmanı, tıbbi geçmişinizi değerlendirir ve ultrason taramaları ile kan testleri yaparak yumurtalık rezervinizi belirler. Bu değerlendirme, elde edilecek yumurta sayısının tahmini ve hormon tedavisinde kullanılacak uygun ilaç dozunun belirlenmesine yardımcı olur.

2. Yumurtalık Uyarımı

Kadınlar, yumurta dondurma süreci boyunca LH (Luteinize Edici Hormon) ve/veya FSH (Folikül Uyarıcı Hormon) içeren enjeksiyonları tıpkı insülin iğnesi gibi kas içine uygulayabilirler. Bu hormon enjeksiyonları 10-14 gün boyunca kullanılır. Yumurtalıkların normalden daha fazla yumurta üretmesini ve olgunlaştırmasını sağlar. Ayrıca, erken yumurtlamayı önlemek için ovülasyon baskılayıcı ilaçlar ve olgun yumurtaların salınımını sağlamak için tetikleyici enjeksiyonlar uygulanır.

3. Yumurta Toplama İşlemi

Bir doğurganlık uzmanı, foliküler aspirasyon adı verilen bir işlemle olgun yumurtaları toplar. Bu işlem, transvajinal ultrason eşliğinde, özel bir iğne kullanılarak yumurtalıklardaki olgun folliküllerden yumurtaların çekilmesini içerir. İşlem sedasyon altında yapılır ve yaklaşık 10-15 dakika sürer.

4. Oosit Hazırlığı

Toplanan yumurtalar, bir embriyoloji uzmanı tarafından mikroskop altında incelenir ve yalnızca olgunlaşmış yumurtalar dondurma için seçilir.

5. Vitrifikasyon (Hızlı Dondurma)

Vitrifikasyon, yumurta dondurma sürecinin en önemli aşamasıdır. Yumurtalar, -196°C’nin altındaki sıvı nitrojen içinde ultra hızlı soğutma yöntemiyle dondurulur. Bu süreçte yumurtalar önce kriyoprotektan adı verilen koruyucu maddelerle işlenir. Bu maddeler, hücre içindeki suyun dışarı çekilmesine yardımcı olarak buz kristallerinin oluşmasını önler. Daha sonra, yumurtalar ultra hızlı dondurma işlemine tabi tutulur. Bu teknik, buz kristali oluşumunu önleyerek çözme sonrasında döllenme şansını artırır.

6. Saklama

Dondurulmuş yumurtaların kalitesini ve canlılığını korumak için, yıllarca sıvı nitrojen tanklarında saklanır.

7. Çözme İşlemi

Kadın, yumurtalarını kullanmak istediğinde, dondurulmuş yumurtalar çözme işleminden geçirilir. Bu aşamada, yumurtalar özel bir ısıtma solüsyonuna konularak çözdürülür. Daha sonra, her yumurtanın canlılığı test edilir ve döllenmeye hazır hale getirilir. Yumurtalar genellikle ICSI (intrastoplazmik sperm enjeksiyonu) yöntemiyle döllenir. Bu yöntemde, sperm doğrudan yumurtanın sitoplazmasına enjekte edilir. Döllenen yumurta (embriyo),laboratuvar ortamında kültürlenir ve uygun aşamaya ulaştığında rahme transfer edilir.

Kadın Yumurtaları Nasıl Dondurulur?

Yumurta dondurma sürecinin tamamlanması (hastanın hazırlanmasından yumurtaların saklanmasına kadar) yaklaşık 12-15 gün sürer:

• Yumurtalık uyarımı: 10-12 gün
• Yumurta toplama: 30 dakika- 1 saat
• Yumurta hazırlığı, vitrifikasyon ve saklama: Yumurta toplandıktan sonra 1 gün içinde tamamlanır.

Yumurta Dondurma Ne Kadar Başarılıdır?

Dondurulmuş yumurtaların kullanılmasıyla ileride başarılı bir gebelik elde etme olasılığı, en önemli endişelerden biridir. Dünya genelinde dondurulmuş yumurtaların başarılı bir şekilde çözdürülme oranı %74’tür. Ancak, döllenme, rahme tutunma ve canlı doğum oranları klinikten kliniğe değişiklik gösterir.

Türkiye, en ileri tüp bebek merkezlerine ev sahipliği yapmaktadır ve burada dondurulmuş yumurtaların sağ kalma oranı %90’ı aşmaktadır. Başarılı döllenme, embriyo tutunma ve canlı doğum oranları da oldukça yüksektir.

Yumurta Dondurma Başarısını Etkileyen Faktörler

Yumurta dondurma başarı oranı çeşitli faktörlere bağlıdır:

1. Yumurta Dondurma Sırasındaki Yaş

Kadının yaşı, yumurtaların kalitesini ve canlılığını doğrudan etkilediği için en önemli faktördür. Doğurganlığın korunması için bu işlemin 35 yaşından önce yapılması önerilir, çünkü bu yaştan sonra doğurganlık hızla azalır ve kromozomal anormallik riski artar.

2. Yumurta Kalitesi ve Sayısı

Yumurtaların doğal kalitesi, morfolojisi ve gelişim potansiyeli, çözme sonrası hayatta kalma oranını etkiler.

• Kaliteli yumurtalar, çözme sonrası canlılık ve döllenme başarı oranını artırır.
• İyi bir yumurtalık rezervine sahip olmak ve daha fazla follikül sayısına sahip olmak, yumurta toplama sürecinde daha fazla verim elde edilmesini sağlar.

3. Dondurulan Yumurta Sayısı

Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü’ne (NIH) göre:

• 35 yaş altındaki kadınlar için: 12-15 olgun yumurta, gelecekte %80 canlı doğum şansı sağlar.
• 37 yaş üstü kadınlar için: 15-20 olgun yumurta, benzer başarı oranlarını korumak için gereklidir.

4. Dondurma Tekniği (Yavaş Dondurma vs. Vitrifikasyon)

• Vitrifikasyon yöntemi, yüksek başarı oranına sahiptir ve yumurtaların %90’ın üzerinde canlı kalmasını sağlar.
• Yavaş dondurma yönteminde başarı oranı %60 civarındadır ve buz kristallerinin neden olduğu hücresel hasar riski daha yüksektir.

5. Çözme ve Hayatta Kalma Oranı

Ultra hızlı dondurma ve çözme teknikleri, yumurtaların sağ kalma oranını artırır. Daha hızlı soğutma ve ısıtma, yumurta çözme sürecinde hayatta kalma oranını yükseltir.

6. Doğurganlık Kliniği ve Laboratuvar Teknolojisi

• Başarı oranı, doğurganlık kliniğinin uzmanlığına, laboratuvar ekipmanlarına ve embriyologların deneyimine bağlıdır.
• İleri teknolojiye sahip laboratuvarlar ve deneyimli uzmanlar, yüksek hayatta kalma, döllenme ve gebelik oranlarını artırır.

7. Hormon Seviyeleri ve Yumurtalık Rezervi

• AMH (Anti-Müllerian Hormon) seviyesi, yumurta rezervini belirlemek için kullanılan en önemli göstergelerden biridir.
• AFC (Antral Folikül Sayımı), yumurtalık stimülasyonuna nasıl yanıt verileceğini tahmin etmeye yardımcı olur.

Bu testler, yumurta dondurma süreciyle ilgili riskleri azaltır ve doğurganlığın başarılı bir şekilde korunmasını sağlar.

8. Altta Yatan Sağlık Durumları ve Tıbbi Sorunlar

Bazı sağlık sorunları, yumurta kalitesini ve miktarını olumsuz etkileyebilir:

• Hormonal bozukluklar: Tiroid hastalıkları, endometriozis, Polikistik Over Sendromu (PCOS).
• Metabolik ve kronik hastalıklar: Hipertansiyon, diyabet.
• Beslenme bozuklukları ve obezite.
• Otoimmün hastalıklar: Romatoid artrit, lupus, Hashimoto tiroiditi.
• Kanser ve kemoterapi: Kanser tedavisi yumurtalık sağlığını ve yumurta rezervini ciddi şekilde etkileyebilir.

9. Yaşam Tarzı Faktörleri

Sağlıksız yaşam tarzı alışkanlıkları, yumurta kalitesini ve dondurma sürecinin başarı oranını azaltabilir:

• Sigara ve alkol kullanımı
• Egzersiz eksikliği
• Dengesiz ve sağlıksız beslenme (fast food, aşırı işlenmiş gıdalar)
• Yoğun stres

Bu faktörler, yumurta verimini ve kalitesini düşürerek dondurma sürecinin başarı oranını azaltabilir.

10. Yumurta Saklama Süresi ve Canlılık Üzerindeki Etkisi

Genellikle, yumurta saklama süresi yumurtaların canlılığını etkilemez. Araştırmalar, on yıllarca saklanan yumurtaların bile başarılı bir şekilde döllenebildiğini ve sağlıklı gebeliklere yol açtığını göstermektedir.

11. Genetik Faktörler ve Yumurta Canlılığı

Yumurtaların sağlığı, genetik faktörler ve DNA ile doğrudan bağlantılıdır. Genetik olarak sağlıklı yumurtalar, daha yüksek bir canlı doğum oranı sağlar.

12. Kullanılan Tıbbi Protokol ve Yumurtalık Uyarımı

• Bireye özel ilaç dozajları, yumurtalık stimülasyonunun başarısını artırabilir.
• İyi planlanmış bir tıbbi süreç, döllenme, embriyo tutunma ve canlı doğum oranlarını yükseltir.

Yumurta Dondurma Ücreti Ne Kadar?

Yumurta dondurma işlemi maliyetli bir prosedürdür. Ancak, İstanbul’daki yumurta dondurma maliyetleri, Amerika, İngiltere veya Avustralya’daki doğurganlık merkezlerine kıyasla daha uygundur.

Toplam maliyet; seçilen klinik, dahil edilen hizmetler ve ek gereksinimlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Tüp bebek merkezleri genellikle kapsamlı hizmetler için indirimli paketler sunmaktadır.

Yumurta Dondurma Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Dondurulmuş yumurtalar kaç yıl dayanır?

Dondurulmuş yumurtaların saklanabileceği maksimum süreye dair kesin bir veri yoktur. Ancak, 10 yıl boyunca saklanan yumurtalar başarıyla çözülerek döllenmiş ve sağlıklı doğumlarla sonuçlanmıştır.

Yumurta dondurma işleminin yan etkileri veya riskleri var mı?

Yumurta dondurma ile ilgili bazı yan etkiler ve nadir görülen riskler şunlardır:

• Hormonal dengesizlikler: Ruh hali değişimleri, şişkinlik, kramp, baş ağrısı ve mide bulantısı.
• Yumurta toplama işlemi komplikasyonları: Enfeksiyon riski veya çevredeki iç organlara zarar verme ihtimali. Ancak, bu risk 5000 kadında 1 gibi oldukça düşük bir ihtimaldir.

Yumurta dondurma işlemi acı verir mi?

Bu süreç hormonsal değişiklikler ve yumurta toplama işlemi nedeniyle biraz rahatsız edici olabilir. Ancak, çoğu kadın ciddi bir ağrı hissetmez.

Gebelik şansımı artırmak için kaç yumurta dondurmalıyım?

• 35 yaş altı kadınlar için: 12-15 yumurta, gelecekte %85 başarı oranı ile en az bir çocuk sahibi olma şansı sunar.
• 37 yaş üstü kadınlar için: 15-20 yumurta dondurulmalıdır.
• 40 yaş üstü kadınlar için: 25-30 yumurta dondurulması önerilir.

Bekar kadında yumurta dondurma nasıl yapılır?

Türkiye'deki yasal düzenlemeler gereği, bekar kadınların yalnızca tıbbi bir zorunluluk olması durumunda yumurta dondurma işlemi yaptırmasına izin verilmektedir. Bekar kadınlarda yumurta toplama işlemi karından ultrason eşliğinde anestezi ile yapılır. İşlem yaklaşık 5-10 dakika arasında sürmektedir.